Orion » Specials » Anatomie fysiologie
Orion: Informatie van A tot Z

De fascinerende bouw en werking van het menselijk lichaam

De fascinerende bouw en werking van het menselijk lichaam De mens is het hoogst ontwikkelde wezen op aarde en behoort wat de lichaamsbouw betreft tot de gewervelde organismen. Van alle zoogdieren is alleen de mens in staat na te denken over zijn denken en doen, althans voor zover we nu weten. De biologie van de mens is onder andere gericht op de anatomie en fysiologie. In een bredere context is deze exacte wetenschap uitermate veelomvattend met tal van onderverdelingen en disciplines, waarbij anatomie en fysiologie slechts deelgebieden zijn.

Inhoud


Orgaanstelsels

Alle organen, zoals de lever, het hart en de hersenen, hebben een specifieke functie. Sommige organen zijn qua werking nauw op elkaar afgestemd om een bepaalde levensfunctie in stand te houden. Deze organen vormen een stelsel of systeem, zoals het cardiovasculair systeem, het spijsverteringsstelsel en het ademhalingsstelsel. De anatomie van de mens wil zeggen de studie van de organen en orgaanstelsels. De kleinste bouwstenen van de organen, en alle andere weefsels, zijn de cellen.

Bron: FotoshopTofs, PixabayBron: FotoshopTofs, Pixabay

Celfysiologie

Fysiologie wordt vaak in één adem genoemd met anatomie. In deze tak van wetenschap wordt onder andere de stofwisseling bestudeerd en de mechanismen die de werking ervan sturen. De celfysiologie is een deelgebied van deze exacte wetenschap. Ongeacht welke organen men anatomisch en fysiologisch ook onder de loep neemt, de fundamentele bouwstenen ervan zijn de cellen. Alle cellen hebben gemeenschappelijke kenmerken, hoezeer ze onderling ook kunnen verschillen, afhankelijk van de organen waarvan ze deel uitmaken.

Zenuwstelsel

Neurologie is de wetenschap van het zenuwstelsel. Neurologen bestuderen de bouw (anatomie) en werking (fysiologie) van het gezonde en zieke zenuwstelsel, dat net als het beenderstelsel en het cardiovasculair systeem een orgaanstelsel is. De verwevenheid van alle lichaamssystemen staat buiten kijf. Het zenuwstelsel spreidt zich als een web uit over alle organen, wat bijvoorbeeld ook geldt voor de bloedvaten, die deel uitmaken van het cardiovasculair stelsel. Organen zijn daarentegen plaatsgebonden, zoals het hart en de hersenen. In deze special komen zowel de organen als orgaanstelsels aan bod, alsook de interactie tussen al deze systemen.
Hoe ontstaat oedeem?

Hoe ontstaat oedeem?

Zoals bij alle fysiologische processen is ook de wijze waarop oedeem ontstaat zeer complex. Tal van factoren spelen daarbij een rol, waaronder de nierfunctie, de hartwerking, de leverfunctie en als ge…
De kniepeesreflex  zo werkt dat

De kniepeesreflex zo werkt dat

Het menselijk lichaam telt talloze reflexen. De kniepeesreflex is er een van. Vrijwel iedereen kent dit wonderlijke mechanisme, waarbij het onderbeen met behulp van een reflexhamer plotseling een wipp…
Anatomie & fysiologie in 10 stappen  het maag-darmkanaal

Anatomie & fysiologie in 10 stappen het maag-darmkanaal

De spijsvertering vindt plaats in het maag-darmkanaal. Het doel ervan is om het voedsel zodanig te veranderen dat de voedingsstoffen in het bloed kunnen worden opgenomen. Dit wordt het 'verteringsproc…
Anatomie & fysiologie in 10 stappen  de nieren

Anatomie & fysiologie in 10 stappen de nieren

De nieren zijn essentieel voor de verwijdering van afvalstoffen die vrijkomen bij onder andere de eiwitstofwisseling, zoals de stikstofproducten ureum, kreatinine en urinezuur, maar ook sulfaten en fo…
Zo ontstaat een kwaadaardige tumor

Zo ontstaat een kwaadaardige tumor

Een gezwel of tumor (neoplasma) is het gevolg van abnormale celgroei, waarbij de celdeling op ongecontroleerde wijze plaatsvindt. Woekering wil zeggen dat de betreffende 'celklompen' de normale anatom…
Zo wordt de bloeddruk geregeld

Zo wordt de bloeddruk geregeld

Bloeddruk is de druk die het bloed uitoefent op de vaatwand, ofwel de druk waaronder het bloed door het gesloten bloedvatenstelsel wordt gestuwd. In het klinisch spraakgebruik wordt daar echter de dru…
De fascinerende lichaamscellen

De fascinerende lichaamscellen

Het menselijk lichaam is opgebouwd uit miljarden cellen. Een cel is de kleinste eenheid van een organisme. De grootte van de gemiddelde lichaamscel bedraagt enkele honderdsten van een millimeter, hoew…
Anatomie & fysiologie in 10 stappen  de longen

Anatomie & fysiologie in 10 stappen de longen

De longen bevatten meer dan een half miljard longblaasjes (alveoli), waardoor de totale longoppervlakte het respiratieoppervlak ongeveer 60 m² is. Een zeer uitgebreid capillair netwerk rondom de a…
Zo beweegt een gewricht

Zo beweegt een gewricht

Zonder gewrichten is bewegen praktisch onmogelijk. De soepelheid en elegantie die mens en dier uitstralen, is mede te danken aan tal van soorten gewrichten, zoals kogelgewrichten, zadelgewrichten en d…
Bloedonderzoek  vingerprik, venapunctie en astrup

Bloedonderzoek vingerprik, venapunctie en astrup

Bloed heeft een transportfunctie, houdt mede het interne milieu (weefselvocht) constant en speelt een belangrijke rol in de afweer. Bloed stroomt door vrijwel alle weefsels en is het belangrijkste ver…
Spijsvertering onder de loep  de maag

Spijsvertering onder de loep de maag

De maag speelt een belangrijke, zo niet cruciale rol in de spijsvertering. Na de mondholte maakt dit zakvormige, gekromde orgaan het voedsel weer wat geschikter om opgenomen te worden in het bloed. Re…
Anatomie & fysiologie in 10 stappen  het bloed

Anatomie & fysiologie in 10 stappen het bloed

Bloed stroomt door vrijwel alle weefsels en is samengesteld uit plasma en bloedcellen. De totale lengte van het vaatbed slagaders, aders en haarvaten is om en nabij de 100.000 kilometer. Het hart…
Spiercontracties  zo werkt dat

Spiercontracties zo werkt dat

Spieren hebben veel taken. Ze spelen een grote rol in het handhaven van de lichaamshouding en het coördineren van bewegingen. Bovendien vormen de spieren de voornaamste warmtebron. Bij elke beweging t…
Anatomie & fysiologie in 10 stappen  lever en galwegen

Anatomie & fysiologie in 10 stappen lever en galwegen

De lever ligt rechts in de bovenbuik, tegen het middenrif aan, en weegt ongeveer 1500 gram. De poortader vervoert het zeer voedingsrijke bloed van de darmen naar dit grootste orgaan in de buikholte, w…
Het geheim van de resusfactor

Het geheim van de resusfactor

Nadat de Amerikaanse arts Karl Landsteiner in 1901 het ABO-systeem van de bloedgroepen had ontdekt, leerde de ondervinding dat er bij bloedtransfusies soms dezelfde levensgevaarlijke verschijnselen vo…
Fysiologie van de ademhaling  de longblaasjes (alveoli)

Fysiologie van de ademhaling de longblaasjes (alveoli)

Dankzij de longen kan het lichaam zuurstof uit de lucht opnemen en kooldioxide afgeven. Deze gaswisseling (diffusie) vindt in de longblaasjes plaats, waarvan elke long er gemiddeld ruim 150 miljoen he…
Het geheim van de bloedgroepen

Het geheim van de bloedgroepen

In 1900 deed de Oostenrijks-Amerikaanse arts en patholoog Karl Landsteiner een opzienbarende ontdekking. Hij kwam erachter dat de rode bloedlichaampjes van sommige mensen samenklonteren als men hun bl…
De duim  een anatomisch meesterwerk

De duim een anatomisch meesterwerk

Het belang van de duim. Dat klinkt gewichtig. De duim en alles wat men ermee doet en kan is immers zo vanzelfsprekend. De duim is er gewoon. Niettemin speelt de duim een cruciale rol in het dagelijks…
Anatomie & fysiologie in 10 stappen  het hart

Anatomie & fysiologie in 10 stappen het hart

Het hart gunt zich alleen rust tussen twee slagen in. In die korte periode moet de hartspier zich herstellen van zijn noeste werk. Het hart onze trouwste bondgenoot pompt bij elke contractie 50-10…
Bloedstolling en anticoagulantia

Bloedstolling en anticoagulantia

De bloedstolling is een ingewikkeld proces. Bloed agglutineert aan de binnenkant van de vaten of het klontert zodra het in aanraking komt met lucht. Dat is maar goed ook, anders zou men bij de minste…
Spijsvertering onder de loep  de dikke darm

Spijsvertering onder de loep de dikke darm

De voedselbrij legt een lange weg af in het maag-darmstelsel. Van de mond, de slokdarm, de maag tot de dunne darm, die ongeveer 6 meter lang is. Aangekomen in de dikke darm zijn de meeste voedingsstof…
Onderzoek van het hart  Michael Servetus en William Harvey

Onderzoek van het hart Michael Servetus en William Harvey

Het hart is een krachtige spierpomp, zo groot als een vuist. Een pomp die vierenentwintig uur per dag en gemiddeld zeventig keer per minuut samentrekt en het bloed rondpompt door het vaatstelsel. En d…
Fysiologie van de ademhaling  de longcapaciteit

Fysiologie van de ademhaling de longcapaciteit

Een volwassene ventileert bij een rustige, normale ademhaling 300-500 ml lucht per ademteug. De ademfrequentie schommelt tussen de 12 en 15 ademteugen per minuut. Men kan echter veel dieper in- en uit…
Fysiologie van de ademhaling  de adembewegingen

Fysiologie van de ademhaling de adembewegingen

De adembewegingen vormen samen met de longblaasjes en de ventilatoire ruimten (longcapaciteit) een hecht driemanschap. Naast tal van andere fysiologische factoren zijn het vooral deze aspecten die een…
Spijsvertering onder de loep  mondholte en slokdarm

Spijsvertering onder de loep mondholte en slokdarm

De spijsvertering heeft als doel het voedsel te vermalen en met behulp van enzymen zodanig te veranderen dat de voedingsstoffen kunnen worden opgenomen in het bloed. De voeding moet met andere woorden…
Anatomie & fysiologie in 10 stappen  de huid

Anatomie & fysiologie in 10 stappen de huid

De huid lijkt slechts een beschermende bedekking van het lichaam. Maar de schijn bedriegt. Bij nadere beschouwing zal blijken dat dit orgaan net zo ingewikkeld is als bijvoorbeeld de longen of de nier…
Spijsvertering onder de loep  de alvleesklier (pancreas)

Spijsvertering onder de loep de alvleesklier (pancreas)

De alvleesklier (pancreas of buikspeekselklier) is een langgerekt orgaan en bevindt zich dwars achter de maag. De klier heeft tal van functies en produceert ongeveer 1 liter pancreassap per dag. Versc…
Spijsvertering onder de loep  de lever

Spijsvertering onder de loep de lever

De lever heeft een spilfunctie in de spijsvertering. De poortader transporteert immers het zeer voedingsstofrijke bloed van de darmen naar dit orgaan. Bovendien is de lever een voorraadkamer van vitam…
Spijsvertering onder de loep  de dunne darm

Spijsvertering onder de loep de dunne darm

De dunne darm bestaat uit drie delen, waaronder de twaalfvingerige darm, en is ongeveer 6 meter lang. Een van de belangrijkste taken van de dunne darm bestaat uit het onttrekken van voedingsstoffen aa…
Vroege signalen van een subarachnoïdale bloeding (SAB)

Vroege signalen van een subarachnoïdale bloeding (SAB)

Bij een subarachnoïdale bloeding is tussen de hersenen en de schedel een bloedvaatje gebarsten, doorgaans als gevolg van kleine aneurysmata of zwakke plekken in de vaatwand. De symptomen zijn afhankel…
Zo verbeter je je lichaamshouding  tips & adviezen

Zo verbeter je je lichaamshouding tips & adviezen

Een correcte lichaamshouding maakt altijd en overal een goede indruk. Het is een manier van presenteren, wat veel zegt over de persoonlijkheid. Een verkeerde lichaamshouding zegt eveneens veel. Zoals…
Gepubliceerd door Orion op 28-06-2014, laatst gewijzigd op 04-09-2019. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
Schrijf mee!