Orion » Specials » Hartonderzoek

Van elektrocardiogram (ecg) tot hartkatheterisatie

Van elektrocardiogram (ecg) tot hartkatheterisatie Door de eeuwen heen heeft de medische wetenschap tal van methoden ontwikkeld om hart- en vaatziekten te diagnosticeren en te behandelen. De artsen Michael Servetus (1511-1553) en William Harvey (1578-1657) stonden aan de basis van het onderzoek naar de anatomie en fysiologie van het hart en de bloedsomloop. Daarna volgden de ontwikkelingen elkaar in snel tempo op. Van het beluisteren van het hart tot hartkatheterisatie, specialisaties in bloedonderzoek en harttransplantatie. Hartonderzoek is onder te verdelen in vijf hoofdgroepen.

Inhoud


Hartonderzoek door de eeuwen heen

In de 16de eeuw was er een doorbraak in het hartonderzoek. De Spaanse arts Michael Servetus (1511-1553) ontdekte het principe van de bloedsomloop. De Britse arts William Harvey (1578-1657) ontwikkelde die theorie verder. Hij kwam er na onderzoek onder andere achter dat vaatkleppen voorkomen dat het bloed kan terugstromen. Vijf eeuwen later, in de huidige moderne geneeskunde, is het hartonderzoek onder te verdelen in de onderstaande vijf groepen. Alle hartonderzoeken zijn daar min of meer in te categoriseren.

Stethoscoop / Bron: OpenClipart Vectors, PixabayStethoscoop / Bron: OpenClipart Vectors, Pixabay

Beluisteren van het hart

Met een stethoscoop zijn de kloppende geluiden van het hart goed hoorbaar. Ze worden veroorzaakt door vier hartkleppen die zich openen en sluiten terwijl het bloed door het hart stroomt. Ze reguleren aldus de bloedstroom. Aan de hand van de geluiden en de normale en abnormale ruis, veroorzaakt door de bloedstroom in de hartcompartimenten, kan de cardioloog bij voorbaat een diagnostische inschatting maken, zoals hartklepafwijkingen.

Elektrocardiogram (hartfilmpje)

Wie naar de dokter gaat met hartklachten zal er snel mee te maken krijgen: het elektrocardiogram (ecg). Met behulp van elektroden worden de elektrische prikkels in het hart geregistreerd. Prikkels die ervoor zorgen dat de boezems (atria) en kamers (ventrikels) van het hart op geordende wijze contraheren.

Hartritmestoonissen

Dit patroon van elektrische ontladingen is zichtbaar op een beeldscherm of op ecg-papier. Aan de hand van het ecg, ofwel hartfilmpje, kan de cardioloog veel zien, zoals zuurstofgebrek van de hartkamerspier (myocard) na een hartinfarct, maar ook de vele soorten hartritmestoornissen, zoals atriumfibrilleren en atriumflutter.

Beelddiagnostiek

Röntgenonderzoek, angiografie, scintigrafie, echografie. Het zijn enkele van de vele diagnostiserende methoden om het hart en de bloedsomloop in beeld te brengen. Aan de hand daarvan kan de arts beoordelen of er sprake is van bijvoorbeeld een vergroting van een van de hartcompartimenten en de wijze waarop het bloed door het hart stroomt, waarbij hartklepgebreken al snel aan het licht komen.

Ecg / Bron: Madhero88, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Ecg / Bron: Madhero88, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Hartkatheterisatie

Bij hartkatheterisatie wordt een katheter via de ader of slagader naar het hart geleid. Deze methode is van grote diagnostische waarde, zoals het onderkennen van de toestand van de kransslagaderen, de hartkleppen en diverse hartafwijkingen. Hartkatheterisatie levert met andere woorden belangrijke informatie over hoe efficiënt het hart en de bloedsomloop functioneren.

Bloedonderzoek

Bloedonderzoek is van oudsher een belangrijke methode om de toestand van het hart te onderzoeken. Hartschade na hartritmestoornissen en na een hartinfarct zijn immers te zien aan bepaalde enzymwaarden in het bloed. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor een hoog of laag cholesterolgehalte.
Hartritmestoornissen – onregelmatige hartslag

Hartritmestoornissen – onregelmatige hartslag

De normale hartslag is regelmatig. Als het tijdsverloop tussen twee polsslagen niet gelijk is, spreekt men van een onregelmatige pols. Dit houdt doorgaans verband met de ademhaling (respiratoire aritm…
Bloeddruk meten en begrijpen – systole en diastole

Bloeddruk meten en begrijpen – systole en diastole

Het hart en de bloedvaten vormen een gesloten systeem waar druk op staat, enigszins vergelijkbaar met een cv-ketel die het water naar de radiatoren pompt en aldus een gesloten circuit vormt. In klinis…
Atorvastatine – een effectieve cholesterolverlager

Atorvastatine – een effectieve cholesterolverlager

Atorvastatine verlaagt het lipidegehalte (cholesterol en triglyceriden) in het bloed. Het is een van de vele soorten cholesterolverlagers die de arts tot zijn beschikking heeft. Atorvastatine (Lipitor…
Metoprolol tegen hartritmestoornissen en hoge bloeddruk

Metoprolol tegen hartritmestoornissen en hoge bloeddruk

Metoprolol is een bètablokker en vertraagt de hartslag, verlaagt de bloeddruk en ontlast de hartspier. De cardioloog schrijft dit geneesmiddel voor bij tal van hartaandoeningen. In geval van boezemfib…
Medicijnen voor het hart – hartglycosiden (digitalis)

Medicijnen voor het hart – hartglycosiden (digitalis)

Hartglycosiden (digitalis) werden oorspronkelijk gewonnen uit bepaalde planten, zoals het vingerhoedskruid. De cardioloog schrijft glycosiden voor bij specifieke hartritmestoornissen en hartfalen. Ken…
Roken en hartklachten – waarom rookt u nog?

Roken en hartklachten – waarom rookt u nog?

Tijdens het roken van een sigaret, pijp of sigaar versnelt de hartslag, stijgt de bloeddruk, raken de bronchiën verstopt en verdringt koolmonoxide de zuurstof die zich na elke ademteug aan de rode blo…
Hartritmestoornissen – tachycardie (snelle hartslag)

Hartritmestoornissen – tachycardie (snelle hartslag)

Er zijn nogal wat hartritmestoornissen die gepaard gaan met een tachycardie, ofwel een snelle hartslag. In veel gevallen hebben afwijkingen van het hartritme uiteindelijk een negatieve uitwerking op d…
Eerste hulp bij een hartinfarct

Eerste hulp bij een hartinfarct

Hoe moet men als leek eerste hulp verlenen bij iemand met een hartinfarct? Wat is het verschil met angina pectoris, ofwel hartkramp? Hoe ernstig is het werkelijk? Is 112 bellen noodzakelijk? Allemaal…
Zo wordt de bloeddruk geregeld

Zo wordt de bloeddruk geregeld

Bloeddruk is de druk die het bloed uitoefent op de vaatwand, ofwel de druk waaronder het bloed door het gesloten bloedvatenstelsel wordt gestuwd. In het klinisch spraakgebruik wordt daar echter de dru…
Polsslag (pols) onder de loep – regelmaat

Polsslag (pols) onder de loep – regelmaat

Aan de polsslag zijn tal van aspecten te onderscheiden, zoals frequentie, regelmaat en vaatspanning. Een onregelmatig hartritme kan gepaard gaan met extrasystolen, ofwel extra slagen van de hartkamers…
Boezemfibrilleren en boezemflutter

Boezemfibrilleren en boezemflutter

Boezemflutter wordt ook wel boezemfladderen genoemd. Deze hartritmestoornis is nauw verwant aan boezemfibrilleren (atriumfibrilleren) en moet eveneens zo snel mogelijk behandeld worden. De complicatie…
Flauwvallen (syncope) niet altijd onschuldig

Flauwvallen (syncope) niet altijd onschuldig

Flauwvallen (syncope) mag niet in één adem worden genoemd met ‘shock’. De oorzaken van flauwvallen zijn doorgaans minder ernstig en het bewustzijnsverlies is kortdurend. Bij flauwvallen is er eveneens…
De slinkse wegen van decompensatio cordis (hartfalen)

De slinkse wegen van decompensatio cordis (hartfalen)

Het syndroom insufficiëntia cordis, ook wel decompensatio cordis genoemd, is te wijten aan een ineffectieve werking van de linker of rechter harthelft. Er ontstaan dan klachten die invloed hebben op h…
Polsslag (pols) onder de loep – gelijkmatigheid

Polsslag (pols) onder de loep – gelijkmatigheid

Het hart is een trouwe bondgenoot van het lichaam en klopt tot de laatste ademsnik. Toch heeft de hartspier, zoals alle spieren, rust nodig om na elke hartenklop te kunnen herstellen. De hartspier moe…
Stress en hartklachten – 5 tips voor een rustiger leven

Stress en hartklachten – 5 tips voor een rustiger leven

Stress is een gevleugeld woord. Het wordt te pas en te onpas gebruikt als oorzaak van allerlei klachten en kwalen. Niettemin staat deze tijd in het teken van gejaagdheid, drukte, 'sociaal van alles mo…
Hart- en vaatziekten – overzicht medicijnen

Hart- en vaatziekten – overzicht medicijnen

De cardioloog heeft veel soorten medicijnen tot zijn beschikking voor de behandeling van hart- en vaatziekten. Voor de leek is het bijna ondoenlijk om onderscheid te maken in die veelheid. Het onderve…
Medicijnen voor hart en bloedvaten – nitraten

Medicijnen voor hart en bloedvaten – nitraten

Nitraten zijn medicijnen die voornamelijk worden voorgeschreven bij mensen met angina pectoris, ofwel pijn op de borst (angineuze klachten). Eenvoudig gezegd komt de werking van nitraten erop neer dat…
Perindopril – bij chronisch hartfalen en hoge bloeddruk

Perindopril – bij chronisch hartfalen en hoge bloeddruk

Perindopril is een ACE-remmer. Het middel wordt vaak voorgeschreven bij hoge bloeddruk, chronisch hartfalen en als preventieve behandeling om het risico op een hartinfarct te verminderen. Bij patiënte…
De harttonen beluisteren en interpreteren

De harttonen beluisteren en interpreteren

Harttonen spreken tot de verbeelding. Met een stethoscoop hoort men het hart duidelijk kloppen, als een machine die van geen ophouden weet, die buiten de wil om werkt en een eigen leven leidt. De stet…
Medicijnen voor hart en bloedvaten – ACE-remmers

Medicijnen voor hart en bloedvaten – ACE-remmers

ACE-remmers worden vaak voorgeschreven bij onder andere hoge bloeddruk, hartfalen en na een hartinfarct. Bekende voorbeelden daarvan zijn perindopril en captopril. Deze geneesmiddelen verwijden de blo…
Onderzoek van het hart – Michael Servetus en William Harvey

Onderzoek van het hart – Michael Servetus en William Harvey

Het hart is een krachtige spierpomp, zo groot als een vuist. Een pomp die vierenentwintig uur per dag en gemiddeld zeventig keer per minuut samentrekt en het bloed rondpompt door het vaatstelsel. En d…
Medicijnen voor hart en bloedvaten – diuretica (plaspillen)

Medicijnen voor hart en bloedvaten – diuretica (plaspillen)

Diuretica (plaspillen) worden vaak voorgeschreven bij onder andere chronisch hartfalen en hoge bloeddruk. De werking ervan is doorgaans zeer effectief. Plaspillen verminderen immers het bloedvolume, v…
Elektrocardiogram (hartfilmpje) – de ecg-toppen

Elektrocardiogram (hartfilmpje) – de ecg-toppen

Wie met hartklachten naar de huisarts gaat, of doorgestuurd wordt naar de cardioloog, zal er vrijwel meteen mee kennismaken: het ecg of elektrocardiogram, ook wel hartfilmpje genoemd. Elektroden meten…
Het principe van de bloedsomloop (hart en vaatstelsel)

Het principe van de bloedsomloop (hart en vaatstelsel)

Het belangrijkste doel van de bloedsomloop is het transport van het bloed door het lichaam. Het hart is de pomp die het rode levensvocht door de bloedvaten stuwt. Aldus wordt elke lichaamscel verzorgd…
Het verraderlijke syndroom van Adams-Stokes

Het verraderlijke syndroom van Adams-Stokes

Het syndroom van Adams-Stokes kenmerkt zich door een plotseling en veelal kortdurend bewustzijnsverlies, waarbij de pols niet voelbaar is en de bloeddruk drastisch is gedaald. Karakteristiek is bovend…
Pols opnemen – werkwijze

Pols opnemen – werkwijze

Pakweg elke seconde trekken de hartkamers samen en wordt het bloed met kracht in de longslagader en aorta gestuwd. Door deze druk rekken de slagaderlijke wanden uit terwijl de bloedgolf zich voortplan…
Hart in nood – cardiogene (cardiale) shock

Hart in nood – cardiogene (cardiale) shock

Bij een cardiale shock blijft het hart ernstig in gebreke. De pompfunctie is door cardiogene oorzaken plotseling zodanig verstoord dat de hersenen, nieren, lever en longen, ofwel de systeemorganen, on…
Polsslag (pols) onder de loep – vaatspanning

Polsslag (pols) onder de loep – vaatspanning

Telkens wanneer de linkerhartkamer contraheert, wordt het bloed door de aorta en de andere slagaders gestuwd. De kracht waarmee het hart dat doet, is voelbaar in de hals, de lies en in de pols. Feitel…
Boezemfibrilleren en flecaïnide

Boezemfibrilleren en flecaïnide

Flecaïnide behoort tot de anti-aritmica, ofwel medicijnen die van invloed zijn op de prikkelgeleiding in het hart. De cardioloog schrijft dit middel onder andere voor bij bepaalde supraventriculaire h…
Polsslag (pols) onder de loep – frequentie

Polsslag (pols) onder de loep – frequentie

De polsslag is een belangrijke medische informatiebron. Aan de techniek van het pols voelen, en het op de juiste wijze interpreteren van de hartpuls in de spaakbeenslagader, wordt in de verpleging en…
Anatomie & fysiologie in 10 stappen – het hart

Anatomie & fysiologie in 10 stappen – het hart

Het hart gunt zich alleen rust tussen twee slagen in. In die korte periode moet de hartspier zich herstellen van zijn noeste werk. Het hart – onze trouwste bondgenoot – pompt bij elke contractie 50-10…
Bloedonderzoek – vingerprik, venapunctie en astrup

Bloedonderzoek – vingerprik, venapunctie en astrup

Bloed heeft een transportfunctie, houdt mede het interne milieu (weefselvocht) constant en speelt een belangrijke rol in de afweer. Bloed stroomt door vrijwel alle weefsels en is het belangrijkste ver…
Oorzaken van pijn op de borst – angina pectoris

Oorzaken van pijn op de borst – angina pectoris

Pijn op de borst kan veel oorzaken hebben, variërend van een dreigend hartinfarct tot sluipende wervelafwijkingen die uiteindelijk aanleiding geven tot borstpijn. Angina pectoris is een pijnsyndroom.…
Angina pectoris (hartkramp), vaak een stille voorbode

Angina pectoris (hartkramp), vaak een stille voorbode

Angina pectoris is een pijnsyndroom dat verschillende gradaties kent, doordat de hartspier op enig moment onvoldoende zuurstof krijgt aangeleverd. Angina pectoris wordt ook wel 'hartkramp' of ‘pijn op…
Bloedstolling en anticoagulantia

Bloedstolling en anticoagulantia

De bloedstolling is een ingewikkeld proces. Bloed agglutineert aan de binnenkant van de vaten of het klontert zodra het in aanraking komt met lucht. Dat is maar goed ook, anders zou men bij de minste…
Hartritmestoornissen – bradycardie (trage hartslag)

Hartritmestoornissen – bradycardie (trage hartslag)

Bradycardie is een ritmestoornis. Het hart klopt dan zeer traag. Dat kan allerlei oorzaken hebben. Bij een reguliere cardiale prikkelgeleiding noemt men dat een sinusbradycardie. Dat hoeft beslist nie…
De ingenieuze werking van het hart

De ingenieuze werking van het hart

Het hart bestaat uit twee holle spieren, gescheiden door een bindweefselring die zich tussen de boezems (atria) en de kamers (ventrikels) bevindt. Dit orgaan is de motor van de bloedsomloop en – volge…
Boezemfibrilleren en acetylsalicylzuur cardio (aspirine)

Boezemfibrilleren en acetylsalicylzuur cardio (aspirine)

Boezemfibrilleren is een hartritmestoornis die onbehandeld nogal wat complicaties kan veroorzaken. Een van de risico’s van deze geleidingsstoornis van elektrische impulsen in de hartspier is de vormin…
Gepubliceerd door Orion op 14-04-2020, laatst gewijzigd op 24-02-2023. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties