Orion » Specials » Bloed
Orion: Informatie van A tot Z

Van bloedcellen tot bloedziekten

Van bloedcellen tot bloedziekten Hematologie (letterlijk: bloedkunde) betekent in de ruimste zin van het woord 'onderzoek van het bloed'. Het is een medisch specialisme waarbij de samenstelling en kenmerken van het bloed, de bloedbereidende organen en de lymfe bestudeerd worden. Het betreft feitelijk een loot van de interne geneeskunde. Bloed heeft een enorm breed functiescala, variërend van afweer en immuniteit, bloedstolling en handhaving van het intern milieu. Een van de belangrijkste is wellicht de transportfunctie, waarbij het gaat om bloedgassen (zuurstof en koolzuur), bloedcellen, elektrolyten, hormonen, mineralen en tal van afbraakproducten die vrijkomen tijdens de stofwisseling.

Inhoud


Breed medisch vakgebied

Hematologie kent tal van onderverdelingen, gebaseerd op functiebepalingen van bijvoorbeeld de bloedcellen. Dit wordt kwantitatieve en kwalitatieve analyse genoemd. Enkele van de grootste groepen zijn de cytomorfologie, ofwel de studie van de vorm en het gedrag van bloedcellen, en de hemostase, ofwel het bloedstollingsproces.

Onderverdeling van bloedziekten

Van de bloedziekten is de hieronder volgende een van de eenvoudigste en meest overzichtelijke onderverdelingen waarop het hematologisch onderzoek gericht is en waarvan combinaties mogelijk zijn:
  1. Ziekten van de rode en witte bloedcellen.
  2. Ziekten van de bloedplaatjes.
  3. Reticulosen.
  4. Stollingsstoornissen en de behandeling ervan.

Bron: JHeuser, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)Bron: JHeuser, Wikimedia Commons (CC BY-SA-3.0)

Handhaving intern milieu

Deze taak van het bloed is cruciaal, waarbij het bloedplasma ervoor zorgt dat het inwendig milieu rondom de cellen zo constant mogelijk blijft. Een van de kernbegrippen is de osmotische waarde van het bloed, ofwel de osmotische wateraantrekking. Deze dient even groot te zijn als die van een fysiologische zoutoplossing (0,9% NaCl), waarbij tijdens de handhaving ervan de nieren een grote rol spelen.

Samenstelling
De osmotische waarde in het bloed dient gelijk te zijn aan de osmotische waarde in de cellen, zodat ze hun normale grootte kunnen behouden. Ook in andere opzichten is de samenstelling van het bloed vrij constant, het betreft dan vooral de zuurgraad (pH), de concentratie van eiwitten en zouten en de lichaamstemperatuur.

Bloedtransfusie

Hoe belangrijk bloed is, doet zich gevoelen bij een ernstige bloeding of bij bepaalde vormen van anemie. De huidige kennis omtrent bloedgroepen heeft ervoor gezorgd dat het risico van een bloedtransfusie klein is. Ook in andere opzichten is een bloedtransfusie tegenwoordig veilig. Door alle voorzorgsmaatregelen die worden genomen omtrent het bloedonderzoek is het risico dat er sprake zal zijn van overdracht van ziektekiemen geschat 1 op 1 miljoen. Om bloeddonor te worden, dient men tussen de 18 en 65 jaar te zijn en moet men een medische keuring ondergaan.
Bloedonderzoek  vingerprik, venapunctie en astrup

Bloedonderzoek vingerprik, venapunctie en astrup

Bloed heeft een transportfunctie, houdt mede het interne milieu (weefselvocht) constant en speelt een belangrijke rol in de afweer. Bloed stroomt door vrijwel alle weefsels en is het belangrijkste ver…
De wonderlijke rode bloedcellen (erytrocyten)

De wonderlijke rode bloedcellen (erytrocyten)

Rode bloedcellen (erytrocyten) waarborgen het transport van zuurstof en kooldioxide in het bloed. Dat is hun belangrijkste taak. Deze wonderlijke cellen hebben geen kern, in tegenstelling tot de erytr…
Antigenen versus antistoffen

Antigenen versus antistoffen

Het lichaam heeft allerlei afweermechanismen ontwikkeld tegen bacteriën, virussen en andere ziekteverwekkers. De huid is er een van. Net als de slijmvliezen. Ook de leukocyten doen hun best om binneng…
Rode bloedcellen (erytrocyten)  de cijfers

Rode bloedcellen (erytrocyten) de cijfers

De microkosmos is zo klein als het heelal groot is. Deze stelling wordt zeer aanschouwelijk gemaakt als men het over bloed heeft, waarvan de rode bloedlichaampjes (erytrocyten) deel uitmaken. De bloed…
Het geheim van de bloedgroepen

Het geheim van de bloedgroepen

In 1900 deed de Oostenrijks-Amerikaanse arts en patholoog Karl Landsteiner een opzienbarende ontdekking. Hij kwam erachter dat de rode bloedlichaampjes van sommige mensen samenklonteren als men hun bl…
De vele oorzaken van agranulocytose (neutropenie)

De vele oorzaken van agranulocytose (neutropenie)

Agranulocytose wil zeggen dat het aantal (neutrofiele) granulocyten in het perifere bloed extreem laag is. Granulocyten zijn witte bloedcellen die een belangrijke rol vervullen in de afweer. Bij een t…
Zo ontstaat bloedarmoede (anemie)

Zo ontstaat bloedarmoede (anemie)

Elke minuut worden er miljoenen rode bloedlichaampjes (erytrocyten) aangemaakt. In combinatie met de vorming van trombocyten en leukocyten gaat het om een astronomisch aantal bloedcellen, nog afgezien…
De wonderlijke witte bloedcellen (leukocyten)

De wonderlijke witte bloedcellen (leukocyten)

Witte bloedcellen (leukocyten) zijn relatief groot en niet zo talrijk als de rode bloedcellen (erytrocyten). De verhouding is ongeveer 1 leukocyt op de 700 erytrocyten. Leukocyten zijn uitermate belan…
Het geheim van de resusfactor

Het geheim van de resusfactor

Nadat de Amerikaanse arts Karl Landsteiner in 1901 het ABO-systeem van de bloedgroepen had ontdekt, leerde de ondervinding dat er bij bloedtransfusies soms dezelfde levensgevaarlijke verschijnselen vo…
IJzer en bloedarmoede (anemie)  de cijfers

IJzer en bloedarmoede (anemie) de cijfers

Bij bloedarmoede is het hemoglobinegehalte (Hb) gedaald en/of het aantal rode bloedlichaampjes verminderd. In sommige gevallen is deze vermindering evenredig aan de daling van het hemoglobinegehalte,…
Bloedstolling en anticoagulantia

Bloedstolling en anticoagulantia

De bloedstolling is een ingewikkeld proces. Bloed agglutineert aan de binnenkant van de vaten of het klontert zodra het in aanraking komt met lucht. Dat is maar goed ook, anders zou men bij de minste…
Pernicieuze anemie door de eeuwen heen

Pernicieuze anemie door de eeuwen heen

De klinische symptomen van pernicieuze anemie lijken in het beginstadium op andere vormen van bloedarmoede. In een latere fase volgen ernstige neurologische verschijnselen doordat het zenuwstelsel gel…
Anatomie & fysiologie in 10 stappen  het bloed

Anatomie & fysiologie in 10 stappen het bloed

Bloed stroomt door vrijwel alle weefsels en is samengesteld uit plasma en bloedcellen. De totale lengte van het vaatbed slagaders, aders en haarvaten is om en nabij de 100.000 kilometer. Het hart…
Gepubliceerd door Orion op 19-07-2015, laatst gewijzigd op 14-02-2019. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
Schrijf mee!