Orion » Specials » Medische psychologie
Orion: Informatie van A tot Z

De raadselachtige psyche

De raadselachtige psyche Medische psychologie is een specialisme dat zich bezighoudt met psychische klachten die in relatie staan tot aandoeningen en andere gezondheidskwesties. Een voorbeeld daarvan is het omgaan met een terminale ziekte, wat zeer moeilijk kan zijn, zowel voor de patiënt als de omgeving. Hierbij is het nodig inzicht te verkrijgen in de ‘normale’ psychische verschijnselen en de ziekelijke varianten ervan, de psychopathologie. Ook in dat opzicht was neuroloog Sigmund Freud een belangrijke pionier, naast het feit dat hij inzicht bood in de (diepte)psychologie en het duiden van psychische processen.

Inhoud


Psychologie en de 'ziel'

Het woord ‘psyche’ is een term uit het Grieks. Door de eeuwen heen is het begrip gebruikt door zowel artsen als filosofen en zieners, maar ook door theologen en religieuze voorgangers om aan te duiden dat een mens (en het dier) bestaat uit een ‘ziel’ en een lichaam. Ook werd er de betekenis van adem en levenskracht aan verbonden, en in het hindoeïsme is het begrip ‘prana’ nauw verbonden met de 'ziel' van de mens. In deze tijd zijn er tal van interpretaties aangaande de psyche, waarmee onder andere de talloze innerlijke processen worden aangeduid, al dan niet gekoppeld aan het lichamelijk functioneren.

Bron: Bykst / PixabayBron: Bykst / Pixabay
Praktische toepassingen
Psychologie is dan ook de leer van het innerlijk en het gedrag en heeft als doel het verwerven van kennis daaromtrent en de praktische toepassingen ervan. Psychologie is een belangrijke wetenschap omdat emoties, gedachtegangen en motieven de mens tot handelen nopen en in sommige gevallen zelfs ‘dwingen’ met inherent daaraan gevolgen op individueel, sociaal en maatschappelijk vlak.

De pionier Sigmund Freud

De Oostenrijks-Hongaarse neuroloog Sigmund Schlomo Freud (1856-1939) stond aan de basis van de huidige psychoanalyse. Het is een methode en behandeling die onder andere gebruikt wordt bij neurotische stoornissen. Hij ontwikkelde het systeem van de zogenaamde dieptepsychologie en realiseerde zich dat grote gebieden van de psyche on(der)bewust en vaak raadselachtig verlopen. Al naargelang de levensomstandigheden en -eisen kunnen bepaalde emoties worden verdrongen en aldus uit het zicht van het dagelijks leven worden gehouden. Ze kunnen zich echter doen gelden in de vorm van neurotische aandoeningen (neurosen).

Medische psychologie

De medische psychologie is een belangrijk specialisme geworden en richt zich op de psychische processen binnen de somatiek, zoals aanvaarding van een ziekte. Maar ook de communicatieve processen in de medische begeleiding en de impact daarvan op de behandeling komen aan bod. Persoonlijke problemen in relaties en gezin kunnen van invloed zijn bij het copen van een ziekte en bij de behandeling van een aandoening, waarbij inbegrepen de relatie tussen de arts en de patiënt in het behandelingsproces. In al deze gevallen kan een medisch psycholoog een belangrijke positieve rol vervullen.

Psychosomatiek

Psychosomatische ziektebeelden hebben betrekking op aandoeningen die voor een deel bepaald worden door psychische processen, zoals emoties, zorgen en langdurige innerlijke conflictsituaties die stress veroorzaken. Waarbij aangetekend dat in de holistische visie van ziekte en gezondheid lichaam en geest altijd interactief zijn ten opzichte van elkaar en elkaar dus altijd beïnvloeden. Een voorbeeld daarvan is dat emoties een snellere hartslag veroorzaken. Astma en maagklachten, waaronder de maagzweer, hebben vaak een psychische component, zoals ook bepaalde vormen van eczeem en hoofdpijn. Zo zijn er tal van aandoeningen. In de psychosomatiek probeert men verbanden te leggen tussen psychische ontwikkelingen en somatische klachten.
Temperamentenleer – melancholisch, cholerisch, flegmatisch?

Temperamentenleer – melancholisch, cholerisch, flegmatisch?

De temperamentenleer is een fascinerende theorie over de persoonlijkheidstypen. Een leer waarvan Hippocrates (460 v.C.–370 v.C.) als de grondlegger wordt beschouwd, ofwel de leer van de lichaamssappen…
Wie is bang voor de dood?

Wie is bang voor de dood?

De dood. Er zijn maar weinig mensen die er niet bang voor zijn. De dood kan zo snel als de wind komen; zo pijnloos als de guillotine, zou men in vervlogen tijden zeggen. Of na een lang, kwellend ziekb…
Stress en hartklachten – 5 tips voor een rustiger leven

Stress en hartklachten – 5 tips voor een rustiger leven

Stress is een gevleugeld woord. Het wordt te pas en te onpas gebruikt als oorzaak van allerlei klachten en kwalen. Niettemin leven we in een tijd die in het teken staat van gejaagdheid, drukte, 'socia…
Illusie en illusionaire vervalsing

Illusie en illusionaire vervalsing

In de psychiatrie komen illusies en illusionaire vervalsingen regelmatig voor bij mensen met psychosen en intoxicaties. De drugsroes is daarvan een karakteristiek voorbeeld, maar deze schijnwerkelijkh…
Alcoholisme – de vier stadia

Alcoholisme – de vier stadia

Alcoholmisbruik veroorzaakt ernstige fysieke, psychische en sociale problemen. In de westerse cultuur is alcohol min of meer geaccepteerd, maar net zo desastreus als andere 'drugs'. De sociale accepta…
Wat is een waan?

Wat is een waan?

In de psychiatrie komen wanen vaak voor, zoals bij (vergiftigings)psychosen en schizofrenie. Ook arteriosclerose bij ouderen en alcoholisme/drugsmisbruik veroorzaken wanen. Mensen met een waan, ofwel…
Slecht weer, slecht humeur? Oorzaken en klachten

Slecht weer, slecht humeur? Oorzaken en klachten

Het weer heeft invloed op lichaam en geest. Bij iedereen. Niemand uitgezonderd. Vooral bij ingrijpende weersveranderingen, zoals in de herfst, kan die impact groot zijn. Wat is de oorzaak daarvan? Het…
Tips voor de ondervoede ziel

Tips voor de ondervoede ziel

Bent u niet tevreden met uw leven? Gaat het niet van een leien dakje? Stapelen de problemen van alledag zich op? U bent niet de enige, laat dat een troost zijn. Al is het misschien een schrale troost.…
Typenleer van Kretschmer – pyknisch, leptosoom & atletisch

Typenleer van Kretschmer – pyknisch, leptosoom & atletisch

Door de eeuwen heen is er altijd een tendens geweest om de mensen in te delen in typen. Een voorbeeld daarvan is de temperamentenleer van Hippocrates, die vier temperamenten onderscheidde. De typenlee…
Gewaarworden en waarnemen – een groot verschil

Gewaarworden en waarnemen – een groot verschil

Van alle zintuigen is de gevoelszintuigengroep zeer groot, waarbij inbegrepen de thermoreceptoren (warmte- en koudezintuigen) maar bijvoorbeeld ook de zintuiglijke receptoren van de bloedvaten en de p…
Hallucinaties – wat zijn dat?

Hallucinaties – wat zijn dat?

Een hallucinatie is een waarnemingsstoornis. Het betreft een gewaarwording die niet berust op een zintuiglijke prikkel en die door de patiënt zeer hardnekkig als volkomen waar wordt beschouwd. Aan de…
Altijd die vervelende hoofdpijn

Altijd die vervelende hoofdpijn

Hoofdpijn is geen ziekte. Het is een symptoom. Hoofdpijn in al zijn uitingen vormt een van de meest voorkomende, maar ook meest verwarrende klachten. Juist omdat de oorzaken zo talrijk kunnen zijn. Va…
Alcoholisme – de psychische gevolgen

Alcoholisme – de psychische gevolgen

Van alle intoxicerende stoffen, zoals in drugs en tabaksrook, spant alcohol zonder twijfel de kroon. De gevolgen zijn zeer ingrijpend voor de samenleving. Langdurig alcoholmisbruik heeft ernstige lich…
Gezondheid, ziekte en zorgverlening – de definities

Gezondheid, ziekte en zorgverlening – de definities

Als twee begrippen elkaar uitsluiten, dan zijn het wel 'ziekte' en 'gezondheid'. Intuïtief weten we dat ze elkaar niet verdragen. Maar alles is relatief. Persoonlijke ervaringen omtrent ziekte en gezo…
Gepubliceerd door Orion op 16-01-2017, laatst gewijzigd op 16-05-2017. Het auteursrecht van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
Schrijf mee!